Turls in America
HomeAnalysisSecond-3Titanik’in az bilinenleri: Türk hamamı ve Kiğılılar

Titanik’in az bilinenleri: Türk hamamı ve Kiğılılar

Titanik’in az bilinenleri: Türk hamamı ve Kiğılılar

İngiliz White Star Line şirketine ait yolcu gemisi RMS Titanik, İngiltere’den New York’a daha ilk seferinde, 14 Nisan 1912’de bir buz dağına çarpmış ve yaklaşık iki saat kırk dakika içinde Kuzey Atlantik’in buzlu sularına gömülmüştü.
Titanik, 1912’de yapımı tamamlandığında dünyanın en büyük ve lüks buharlı yolcu gemisiydi. “Tanrı bile batıramaz” denilen, mürettebat ve yolcusuyla 2.224 kişiyi taşıyan geminin batışı 1.514 kişinin ölümüyle sonuçlanmış, en büyük deniz felaketlerinden biri olarak tarihe geçmişti.

Titanik lüks, zenginlik ve ihtişam konusunda tüm rakiplerinin üzerindeydi. Gemide standart olarak ana güvertede yüzme havuzu, spor salonu, hem birinci sınıf hem de ikinci sınıfta kütüphane ve tenis kortu bulunmaktaydı. Bunların yanı sıra gemide ihtişamlı bir Türk hamamı da dikkati çeken unsurlardandı. Hamamdaki dinlenme yatakları elektrikle ısınıyordu ve görevli 2 natır ve 1 tellak vardı.

Titanik’in Türk hamamı üçüncü sınıf katında bulunsa da sadece birinci sınıf yolcular girebiliyordu. Kadınlar sabah 9’dan öğlene kadar, erkekler de öğleden sonra 2 ve 6 arası hamamı kullanabiliyordu.

Koyu yeşil ve mavi, İznik tarzı çinilerle dekore edilmişti. Bu çinilerin İngiliz Pilkington’s Tile and Pottery Şirketinin baş tasarımcısı John Chambers tarafından yapıldığı biliniyor. Genel dekorasyonda ise oymalı pencere doğramaları, bronz avizeler ile Kahire`den getirilen perdeler kullanılmıştı.

2005 yılında James Cameron, Discovery Channel ekibi ile birlikte “Titanik Son Gizemler” adında bir belgesel hazırladığında bir cihazla geminin Türk hamamını görüntülemişti. Oldukça şaşırtıcı olan şeyse, geminin pek çok kısmının çürümüş olmasına rağmen hamamın dinlenme odasındaki çinilerin halen duvarda sağlam ve ilk günkü gibi duruşuydu.

 

Titanik’teki Kiğılılar

Titanik’teki Türk hamamının yapımı sırasında Türklerin de çalışmış olabilecekleri iddiaları varsa da bu konuda henüz kesin bir bilgi yok. Ancak gemideki 6 Osmanlı vatandaşı Kiğılı Ermeni gemi kayıtlarında mevcut. Kiğı kazası, 1910’larda ABD ve Kanada’ya göçler gerçekleşirken Erzurum Vilayeti’ne bağlıydı ancak Cumhuriyet döneminde Bingöl’e dâhil edilmiştir.

1900’lerin başında Kiğı’dan pek çok Türk de ABD ve Kanada’ya çalışmak için göç etmişti. Çoğu Michigan ve Kanada’da Ontario Eyaleti’ne yerleşen Kiğılı Türklerin Detroit ve Kanada, Ontario sınır geçiş kayıtlarında (border crossing records) iki ülke arasında pek çok kez geçiş yaptıkları görünüyor. Bu Türkler, I. Dünya Savaşı başladığında Kanada’da bulunan Türkler esir alınarak savaş süresince toplama kampında tutulmuştur.

Titanik’in Kiğılı yolcuları arasında Harotioun Zakarian (35), Mempre Der Zakarian (22), Neshan Krikorian (22), Sarkis Mardirosian (21), David Vartanian (20) ve Arsen Siraganian (20) bulunuyordu. Hepsi Titanik’in bağlantı noktası olan Fransa’nın Cherbourg Limanında, üçüncü sınıf bilet alarak gemiye binmeyi başarmıştı. Kazada aralarında sadece Neshan Krikorian ve David Vartanian hayatta kalmıştı.

Neshan Krikorian

Geminin üçüncü sınıfında seyahat eden yolcular arasında olan Neshan Krikorian, kağıt oynarken bir sallanma ve gümbürtü duymuş, ne olduğunu tam anlamamıştı. Bir şeyin olduğunu biliyor ancak içeride adeta mahsur kalmış olan üçüncü sınıf yolcuları ayrılamadığından birkaç yolcuyla kiliti kırmış, yukarı katlara ulaşmayı başarmıştı. Neshan, sonunda bir flikaya atlamayı başarmış, ancak kendisi gibi şanslı olmayan üçüncü sınıf yolcular yukarı katlara çıkmayı başaramadığından sulara gömülmüştü.

Gitmeye çalıştığı Kanada’nın Ontario Eyaletine vardığında ancak Kiğı’daki kardeşlerine ve ailesine başından geçen faciayı haber verebilmiş. Daha sonra General Motors’un Michigan’daki otomobil fabrikasında çalışmaya başlayan Neshan Krikorian, 89 yaşında Kanada’da hayata veda etmiştir.

Torunu, Krikorian’ın bir daha asla bir tekne ya da gemiye binmediğini, yüzmediğini ve Titanik faciasından çok az bahsettiğini anlatmıştır. Yaşadığı travmanın etkilerinden hayatı boyunca kurtulamamıştır.

David Vartanian

Titanik’ten kurtulan diğer Kiğılı David Vartanian’ın torunu Greg şöyle anlatıyor:

“Üçüncü sınıfta olanlar, gemiyi dolduran buzlu sulardan kaçmak için engelleri yıkmak zorunda kalmış. Her yerde çığlıklar ve karışıklıklar varmış. Büyükbabam hızla batan gemiden bir filikaya doğru atlamış, ama onu almamak için ellerine vurmuşlar. O da filikaya doğru hızla yüzmeye devam etmiş ve sonunda almaya razı olmuşlar. Saatler sonra Carpathia gemisi tarafından kurtarılmışlar.”

Titanik faciasının üzerinden yüz yıldan fazla bir süre geçmiş olsa da gemideki yolcuların hayatları ve hikâyeleri halen ilgi görmektedir. Gemide Türklerin de olabileceği bir ara basında yer alsa da bu konuda herhangi bir kayıt ya da belgeye henüz ulaşılamamıştır.

New York’ta bir gazeteci David Vartanian’la röportaj yapmak için geldiğinde, gazeteciye hangi David’i aradığını sormuşlar. “Titanik David’i arıyorum” cevabını verince ömür boyu David Vartanian “Titanik David” olarak anılmış. Vartanian, 1966’da Detroit’te hayata veda etmiş.

Share With:
Rate This Article

admin@turksinamerica.com

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.