Turls in America
HomeAnalysisLast-4Osmanlı Şeyh-ül İslâmı New York’ta: “Bu gökdelenlerden ezan okumak ne güzel olurdu

Osmanlı Şeyh-ül İslâmı New York’ta: “Bu gökdelenlerden ezan okumak ne güzel olurdu

Osmanlı Şeyh-ül İslâmı New York’ta: “Bu gökdelenlerden ezan okumak ne güzel olurdu

Filipin Müslümanlarının isteği üzerine Muhammed El-Vecih El-Geylani El-Nablusi’nin Filipinlere Şeyh-ül İslâm Vekili sıfatıyla gönderilmesini Sultan Mehmed Reşad 13 Mayıs 1913’te onaylamıştı. ABD’nin Filipinler Zamboanga Valisi John P. Finley, sık sık bir araya geldiği  Vecih Efendi’den şöyle bahsediyordu: “Zeki, muktedir, faal ve namuslu bir zat … Mumaileyh hakkındaki bu kanaatimi söylemekle ayrıca bir mahzuziyet (hoşnutluk) duyuyorum.” (1)

Görevinin başına geçmek üzere 1913’ün Ekim ayında İstanbul’dan ayrılan Şeyh Mehmed Vecih Efendi,  1914 yılında Filipinlere ulaşır. Yaklaşık bir yıl sonra da, 12 Ağustos 1915’te Amerikalılara Filipinlerdeki Müslümanları ve İslâm’ı anlatmak üzere birkaç ay sürecek konferans dizisine başlamak için gemiyle New York’a gelir.

Şeyh Mehmed Vecih Efendi’nin ilk olarak New York’a gelmesinin nedeni, burada bulunan New York Konsolosluğu ve New York, Manhattan’da Osmanlı devleti tarafından açılan camidir.

Manhattan’da, bir zamanlar ikiz kulelerin, şimdi yerine kurulan Dünya Ticaret Merkezi’nin bulunduğu yerin birkaç metre ilerisinde 1910’da kurulan Osmanlı camiinin imamı, Osmanlı büyükelçiliği tarafından görevlendirilen Mehmed Ali Efendi’dir.

Filipinler Şeyh-ül İslâmı Vecih Efendi’nin Amerika ziyareti, Amerikan basının da oldukça ilgisini çekmiştir.

Şeyh Vecih Efendi, Manhattan’daki Osmanlı camiini ziyaret etmek üzere geldiğinde, gökdelenlere doğru başını kaldırıp, “Bu gökdelenlerden ezan okumak güzel olurdu” demiş, pek çok Amerikan gazetesi de bunu yayınlamıştır.

Amerikalıların oldukça ilgisini çekmiş olan bu ziyarette Filipinler Şeyh-ül İslâmı Vecih Geylani’den ABD gazeteleri şöyle bahsetmiştir:

“Amerika’ya Filipinli Müslümanları anlatmak üzere gelen Şeyh Vecih Geylani, Manhattan’nın gökdelenlerine bakıp, buralardan Ezan okumak güzel olurdu diye belirtti.

Şeyh, Hz. Muhammed’in soyundan gelmesine rağmen, bir Anglo-Saxon kadar beyaz tenli. İngilizce dâhil birkaç dili çok iyi konuşabilen, doğuştan bir diplomat.  Takım elbisesinin üzerindeki kaftan ve sarığı olmasa onu Amerikalı zengin birisi zannedebilirsiniz. Kendisi burada Majesteleri, Osmanlı Sultanı’nı temsil ediyor. Sayıları neredeyse 500.000 olan Filipin’li Müslümanlar için çalışıyor.” (2)

ynı şekilde 1910’da ABD’ye gönderilen Osmanlı’nın New York İmamı Mehmed Ali Efendi de, İngilizce ve Rusça en iyi olmak üzere bir kaç dil konuşmaktaydı. Onun hakkında ABD basınında çıkan yazılarda “onu günlük hayatta gördüğünüzde bir Alman bilim adamı zannedebilirsiniz” denilmiştir.

  1. Hasan Türker, “ABD’nin Talebi Üzerine Mehmet Vecih’in Filipinler’e Şeyh-Ül İslam Vekili Olarak Görevlendirilmesi (1913), Tarih İncelemeleri Dergisi, 2018.
  2. The Union Republican, 26 Auğustos 1915.
Share With:
Rate This Article

isilacehan@turksinamerica.com

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.